Adam Burski to „jeden z najwybitniejszych profesorów Akademii Zamojskiej znany filolog, filozof, orator i wykładowca akademicki, urodził się około 1560 roku w Brzezinach w Rawskiem.  Był bliskim krewnym Szymona Szymonowica. Początkowo uczył się we Lwowie, następnie od roku 1579 w Akademii Krakowskiej. Tutaj w 1580 r. otrzymał stopień bakałarza, natomiast w 1593 r. – stopień magistra i zaraz po nim doktora filozofii” (Kurier Lubelski, Lubelskie Sylwetki Tysiąclecia z 1966, nr 168)”. W Krakowie wykładał filozofię i matematykę, a także pełnił funkcje profesorskie. Był również seniorem bursy jerozolimskiej w Krakowie. Przygotowało go to do następnych etapów działalności naukowej.

Praca w Akademii Zamojskiej

Akademia Zamojska została założona w 1594 roku przez kanclerza Jana Zamoyskiego, jako instytucja kształcenia młodzieży szlacheckiej „w humanistycznej kulturze umysłowej”.

O tym wydarzeniu wspomina cytowany już Kurier Lubelski: „w roku 1597 Jan Zamoyski powierzył mu w Akademii katedrę filozofii moralnej. Burski był już w tym czasie wysoce wycenionym naukowcem, stąd też jeszcze w tym samym roku powierzono mu godność rektora Akademii Zamojskiej. Tę zaszczytną funkcję sprawował uczony kilkakrotnie (w 1597, 1603, 1605, 1607 i 1610 roku – przyp. autor. Jako jednemu z najwybitniejszych pracowników Akademii powierzono mu kierownictwo drukarni, oraz opiekę nad sprawami naukowymi i edytorskimi”. Jest to świadectwem zaufania środowiska akademickiego i wpływie Burskiego na kształt uczelni.

Praca naukowa

Adam Burski oprócz pełnienia funkcji profesora i rektora Akademii Zamojskiej – był również filozofem, który korzystając z klasycznej erudycji, łączył ją z nowoczesną metodą badawczą, przez co wniósł wybitny wkład w polską myśl filozoficzną Renesansu.

Tę niezwykłą postać znakomicie podsumował słynny polski filozof i historyk filozofii Władysław Tatarkiewicz. W epokowym dziele „Historia filozofii” wspomina naszego rektora, także w kontekście Akademii: „…Późniejszym, znakomitszym, czystszym przedstawicielem stoicyzmu [aniżeli Jakub Górski- przyp. red.] w Polsce był Adam Burski (ok. 1560- 1611), autor Dialectica Ciceronis z 1604 r., śmiało głoszący stoicki sensualizm i empiryzm i — przed Baconem — nawołujący do stosowania metody indukcyjnej. Stawiał sobie te same cele, co słynny na Zachodzie odnowiciel stoicyzmu, Lipsius. Sam Lipsius wysoko cenił działalność swego polskiego towarzysza broni.

Osoba Burskiego wiąże się z nową szkołą wyższą, która powstała w końcu XVI w.: z ufundowaną przez Jana Zamoyskiego Akademią w Zamościu. Na wezwanie Zamoyskiego Burski, który był pierwotnie rektorem Liceum Lwowskiego i profesorem Uniwersytetu Krakowskiego, został w 1596 r. w Zamościu profesorem filozofii moralnej i na tym stanowisku pozostał do końca życia” (W. Tatarkiewicz, „Historia filozofii” t. 2 Warszawa 1999 str. 37).

Życie prywatne

Ożenił się z Anną, dwórką kasztelanowej Zamoyskiej i otrzymał dożywotnią dzierżawę folwarku Pniówek. Był bliskim zaufanym i współpracownikiem Jana Zamoyskiego oraz jednym z wychowawców jego jedynego potomka Tomasza. Warto zacytować fragment listu rektora do ordynatowej Barbary Zamoyskiej, który można znaleźć w Zamościopedii: „Zaciągnął mię tu Jego Miłość (kanclerz). Służyłech mu zawsze nie tylko gwoli, ale i do sławy, latam tu moje co najlepsze położył, prace tu największe ze wszystkich podejmuję o nauce Pana Tomasza z wielkimi jego pożytkami. Tak bardzo mało mam pola, że porachowawszy rozchody moje, nie zostanie mi i dwa set złotych. Sprawiedliwość święta każe, aby kto więcej robi, więcej mu dawano. Którzy przy Panu Tomaszu się bawią, po czterech, po piąci set złotych dalej robią, Panu Tomaszowi nie chcą czytać (i jednej lekcji), ja trzy lekcje na każdy dzień) czytam. Proszę o przywilej na tej wioseczce [Pniówek]: mam żonę, mam dzieci, aby nie żebrali chleba po mojej śmierci, którą mi grożą i lata moje zrobione, i choroby częstsze i cięższe”.

Zmarł 15 lutego 1611 roku w Zamościu, pozostawiając żonę oraz dwie córki.

Opracowanie na podstawie zasobów Książnicy Zamojskiej

Mariusz Blicharz