Czasopismo o takim tytule wychodziło w Zwierzyńcu w latach 1990 – 1992. Miało charakter małego pisemka redagowanego przez Towarzystwo Miłośników Zwierzyńca. Pierwszy numer pisemka wyszedł w czerwcu 1990 roku. O jego powstaniu donosił Tygodnik Zamojski w rubryce „Minął Tydzień”[1]. Nie posiadało Międzynarodowego Znormalizowanego Numeru Wydawnictwa Ciągłego (ISSN).

W zbiorach Książnicy Zamojskiej w Zamościu zachowało się pięć numerów czasopisma. W skład zespołu redakcyjnego, który został podany w numerze drugim z lipca 1990 r., weszli: Alfred Hałasa (Przewodniczący Zespołu), Halina Matławska, Andrzej Miazga, Irena Pędziwiatr. Jako adres redakcji wskazano Towarzystwo Miłośników Zwierzyńca, ul. Ordynacji Zamojskiej 4 w Zwierzyńcu. Pisemko wychodziło w nakładzie 100 egzemplarzy, w formacie A-5 i powielane było techniką kserokopii. W kolejnym numerze do zespołu dołączyła Elżbieta Hałasa-Świś.

Cel powołania do życia pisemka wyjaśnił Alfred Hałasa, ówczesny Prezes Towarzystwa Miłośników Zwierzyńca w jego pierwszym numerze:

„Szanowni Czytelnicy!

Przypadł mi zaszczyt zaprezentowania małego pisemka pt. „Zwierzyńczyk” redagowanego przez Towarzystwo Miłośników Zwierzyńca.

Pismo wydawane będzie przy okazji czczonych rocznik i innych wydarzeń ważnych dla naszego miasta. Społeczeństwo Zwierzyńca zna historię swojej miejscowości, dzieje jej rozwoju, okresy dobre i złe, czasem tragiczne. Na kartach naszego, skromnego, miniaturowego wydawnictwa powracać będziemy do wspomnień, wydarzeń może niezbyt znanych niekiedy zapomnianych, aby poznanie ich pomogło lepiej cenić nasze miasto.

W pierwszym wydaniu zwracamy się z apelem do Czytelników o uczestniczenie w redagowaniu naszego pisma poprzez zamieszczanie posiadanych materiałów i dokumentów przeszłości, wspomnień o ludziach wielkiej zasługi, bohaterach walki o niepodległość, społecznikach, ludziach dobrego serca.

W piśmie znajdziemy również miejsce dla aktualnych spraw naszego miasta – ogrodu, na rozważania o jego współczesnych problemach i wizji przyszłości. …”

Teksty do czasopisma obok członków zespołu redakcyjnego pisywali m.in. Wiesław Lipiec, Michał Patyk, Leszek Petlicki, Izabela Gajewska, Czesław Służewski, Władysław Sitkowski, Tadeusz Pawełczak, Marek Marcola.

W zachowanych numerach czasopisma znajdziemy wiele artykułów o tematyce regionalnej i historycznej. Należą do nich m.in. teksty: Haliny Matławskiej – „Dwór Zamoyskich w Zwierzyńcu”[2], „Żołnierze września”[3], „Trzy pomniki”[4], „Doranttowie”[5], Czesława Służewskiego – „Mieszkańcy Zwierzyńca uczestnicy wojny z bolszewikami”[6], „Historia cmentarza wojskowego przy stacji kolejowej Biały Słup”[7], Wandy Cebrykow – „Zapisek z czasów minionych”[8], Wiesława Lipca – „Osiem lat ostoi konika polskiego”[9], Izabelli Gajeskiej – „Ks. Konstanty Budkiewicz – człowiek symbol”[10], Michała Patyka –  „Znaki pamięci”[11], Leszka Petlickiego – „Wrzesień 1939 roku w Zwierzyńcu i okolicy”[12].

Nazwa pisemka miała charakter historyczny i nawiązywała do dawnego ogrodu usytuowanego przy pałacu Jana Zamoyskiego, zwanego zwierzyńczykiem. Tam kiedyś, wśród zarośli spacerowały oswojone zwierzęta, małe jelonki, daniele, łagodne sarny, wesoło biegające zające i króliki[13].

Wydawnictwo przestało ukazywać się w 1992 r., a artykuły autorstwa członków Towarzystwa Miłośników Zwierzyńca znalazły swoje miejsce w piśmie samorządowym „Wiadomości Zwierzynieckie”, które ukazało się po raz pierwszy 1 lipca 1992 r.

Opracowano na podstawie zbiorów Książnicy Zamojskiej w Zamościu.

Magda Misztal

[1] (raj), Minął tydzień, „Tygodnik Zamojski”, 1990, nr 26, s. 2.

[2] H. Matławska, Dwór Zamoyskich w Zwierzyńcu, „Zwierzyńczyk”, 1990, nr 1, s. 2.

[3] H. Matławska, Żołnierze września, „Zwierzyńczyk”, 1990, nr 2, s. 6.

[4] H. Matławska, Trzy pomniki, „Zwierzyńczyk”, 1990, nr 3, s. 7.

[5] H. Matławska, Doranttowie, „Zwierzyńczyk”, 1990, nr 4, s. 8-9.

[6] Cz. Służewski, Mieszkańcy Zwierzyńca uczestnicy wojny z bolszewikami, „Zwierzyńczyk”, 1990, nr  3, s. 12-14.

[7] Cz. Służewski, Historia Cmentarza Wojskowego przy stacji kolejowej Biały Słup, „Zwierzyńczyk”, 1990, nr 4, s. 6-7

[8] W. Cebrykow,  Zapisek z czasów minionych, „Zwierzyńczyk”, 1990, nr 3, s. 14-16.

[9] W. Lipiec, Osiem lat ostoi konika polskiego, „Zwierzyńczyk”, 1990, nr 2, s. 2.

[10] I. Gajewska, Ks. Konstanty Budkiewicz – człowiek symbol, „Zwierzyńczyk”, 1990, nr 3, s. 8.

[11] M. Patyk, Znaki pamięci, „Zwierzyńczyk”, 1990, nr 3, s.9-11.

[12] L. Petlicki, Wrzesień 1939 roku w Zwierzyńcu i okolicy, „Zwierzyńczyk”, 1990, nr 4, s. 1-2

[13] H. Matławska, Zwierzyniec, Zwierzyniec 1991, s. 55